• 66129212

تحلیل اجتماعی عرصه فرهنگی کشور                                                      

فعالیتهای فرهنگی و امور مربوط همواره یکی از اساسی ترین موضوع های مورد توجه مسئولین عالی مقام اسلامی ایران بوده است که این مهم از میان مجموعه شعارها و آرمانهای انقلاب اسلامی و قوانین کلان فرهنگی بصورت مشهودی نمایان می باشد، با این اوصاف برای دستیابی به اهداف فرهنگی مورد نظر ضروری است که با ایجاد تحول در رده های فعالیتی و مأموریتی هر یک از سازمانهای فرهنگی و تعریف رابطه ارگانیک میان سازمانهای موجود بویژه دستگاهها و نهادهای وابسته به دفتر مقام معظم رهبری(مدظله العالی) با ملحوظ نمودن اختیارات مقام معظم رهبری که بر اساس قانون اساسی اعطاء شده است زمینه ارتقاء بهبود کیفیت فعالیتهای مربوط بیش از پیش فراهم گردد.

از این رو، شناسایی آسیب ها، چالش ها و نقاط قوت و ضعف در حوزه مأموریتی و فعالیتی، شرایط مناسب را برای برنامه ریزی اصولی جهت دستیابی به الگوی مناسب برای فعالیتهای فرهنگی سازمانها فراهم می آورد.

نهادها و سازمانهای فرهنگی کشور اعم ازدولتی و غیردولتی با معضلات اساسی تشکیلاتی مواجه هستند. این سازمانها بر اساس مجموعه ای از ضرورت ها و و نیازهای مشهود اجتماعی تعریف شده اند و مرتباً به تعداد آنها اضافه شده است، بدون آنکه از روابط ارگانیک وتعریف شده برخوردار باشند. نحوه سازماندهی، مدیریت، تنظیم و اجرای فعالیتها، هماهنگی ها و اتخاذ تصمیمات خرد و ملی و سازمانی، تناسبی با وظایف محوله به هریک از این سازمانها نداشته و پاسخگوی تقاضای این گونه خدمات نیست. علاوه بر این قابل ذکر است که نیروی انسانی بخش عرضه خدمات فرهنگی به طور عمده فاقد تخصص کافی می باشد. در بسیاری ازمناطق کشور به دلیل محرومیت گسترده، امکان دسترسی به خدمات اولیه فرهنگی وجود ندارد و علاوه بر آن، توزیع امکانات و خدمات فرهنگی کشور از نفطه نظر جغرافیایی و جمعیتی و... ناهمگون می باشد.

تحلیل کارشناسی:

  1. نگاه به عرصه فرهنگ بر مبنای مصاف فرهنگی(بین فرهنگ انقلاب و فرهنگ معارض):

انقلاب مبارک جمهوری اسلامی بیش از هر چیزی رویکردی فرهنگی بود. هر چند در ظاهر انقلاب اسلامی و سرنگونی رژیم ستم شاهی جلوه گرگردید. مردم پس از احیاء اسلام ناب محمدی(ص) و زنده شدن دغدغه های دینی- که رژیم استبدادی سعی در کتمان و حتی ایجاد انحراف در آن را داشت، به رهبری مردی فرزانه قیام نموده و پیروز شدند. اما آنچه انگیزه اصلی حرکت عموم مردم و رهبری انقلاب بود نه در دست گرفتن حکومت بود نه تأمین معیشت مردم. هدف اصلی، احیای اندیشه دینی و اقامه ارزشهای اسلامی و انسانی در جهانی بود که ارزشهای اصیل روزبه روز رنگ می بازد.

با مراجعه به کلام روشنگرانه رهبران انقلاب اسلامی (که برجسته ترین صاحبنظران در مهندسی-اجتماعی نیز محسوب می شوند) می توان به اهمیت بلکه به محوریت و اولویت فرهنگ پی برد. بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران امام خمینی(ره) فرموده اند: اگر انحرافی در فرهنگ کشور رخ دهد به سر کشورآن خواهد آمدکه «درطول ستم شاهی و خصوصاً پنجاه سال سیاه سرکشور آمده است».

مقام معظم رهبری حضرت آیت الله خامنه ای(مدظله العالی) نیز به کرات در فرمایشات خود بر این نکته تأکید فرموده اندکه «مسئله فرهنگی را باید مسئله اول این کشور به حساب آورد و... »

2-آرایش عرصه فرهنگ:

1/2- جبهه فرهنگی انقلاب

1/1-2- سازمانها و نهادهای تحت نظارت دفتر مقام معظم رهبری(مدظله العالی)

2/1/2- وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی

3/2/2- دانشگاهها و مؤسسات فرهنگی و هنری و پژوهشی دولتی و غیر دولتی

4/2/2- نهادهای فرهنگی و دینی دولتی و غیر دولتی

5/2/2- سازمان صدا و سیما

6/2/2- سایر سازمانهای وابسته به شواری عالی انقلاب فرهنگی

7/2/2- سازمان های مردم نهاد مقید به اصول، مبانی و ارزشهای انقلاب اسلامی

8/2/2- سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، سازمان بسیج مستضعفین، مراکز مقاومت و پایگاههای وابسته و...

2/2 -جبهه فرهنگی معارض با انقلاب

1/2-2- کلیه رسانه های دیداری و شنیداری وابسته به قدرتهای استعمارگر جهانی

2/2-2- کلیه سازمانهای اطلاعاتی و امنیتی کشورهای بیگانه و استعمارگر

3/2-2- معارضین و معاندین داخلی و خارجی

4/2-2- مؤسسات تحت حمایت صهیونیستها و استکبار جهانی

3/2- عناصر فرهنگی بیگانه

1/3-2- ترویج کنندگان افکار و اندشه های غیر اسلامی و گاه ضد اسلامی

2/3-2-ترویج کنندگان فساد و منکرات و ابتذال اخلاقی و فرهنگی و بی بندوباری در میان نسل جوان

3/3-2- تشکلهای انحرافی دین نما

4/3-2- عناصر فرهنگی وابسته به سیستم های تبلیغاتی بیگانگان

5/3-2- ترویج کنندگان عوامل انحرافات اجتماعی جوانان از قبیل: مواد مخدر، اعتیاد، دزدی، قتل و...

6/3-2- اشاعه دهندگان روحیه مادی گرایی، رفاه طلبی و مصرف گرایی

  1. جبهه فرهنگی انقلاب

الف)تعریف و شاخصه ها

  به منظور شناسایی جبهه فرهنگی انقلاب باید ابتدا فعالیت های فرهنگی احصاء و حوزه های اصلی آن شناخته شده و پس بر اساس طبقه بندی که در هریک از حوزه ها و فعالیت ها صورت می پذیرد مطالعات همه جانبه و دقیق اعمال شده و نقاط قوت و ضعف هر حوزه و فعالیت در وضعیت موجود به دست بیاید و بر اساس اصول فرهنگی اقدام به تعیین حوزه های جدید یا فعالیتهای اصلاح شده و به صورتی شفاف در هر حوزه و فعالیت برای دستیابی به وضعیت بهینه نمود.

        شاخصه ها:

  1. شاخص های حوزه فرهنگی(تاریخ فرهنگی انقلاب، سیاست های فرهنگی، منابع فرهنگی و...)
  2. شاخص های حوزه هنر(هنرهای تجسمی، هنرهای زیبا، نقاشی، موسیقی، سینما و...)
  3. شاخص های اوقات فراغت(ورزش، گردشگری و...)
  4. شاخص های ارتباطات (فرایند ارتباطات، رسانه های ارتباطات جمعی، تکنولوژی ارتباطات و...)
  5. شاخص های میراث فرهنگی(یادمان ها، مکان های تاریخی، بایگانی ها، موزه ها و...)
  6. شاخص های ترویج فرهنگ ایثار و شهادت(محصولات دیداری و شنیداری، تبلیغات محیطی، فعالیتهای فرهنگی و...)

ب) ساختار و ترکیب:

1- دستگاههای فرهنگی متوالی امور راهبری(سیاستگزاری، برنامه ریزی کلان، هدایت، نظارت و حمایت )

2- دستگاههای فرهنگی متولی امور اجرایی(برنامه ریزی اجرایی، نظارت اجرایی، تصدی های تکلیفی، تصدی های انحصاری)

ج) نقاط قوت، فرصتها و ظرفیتها:

1-1- اهداف عالیه فرهنگی نظام جمهوری اسلامی

1/1-رشد و تعالی فرهنگ اسلامی و انسانی و بسط پیام و فرهنگ انقلاب اسلامی در جامعه و جهان.

2/1- آراسته شدن به فضایل اخلاقی و صفات خدایی در سیر وصول به انسان متعالی.

3/1- تحقق کامل انقلاب فرهنگی به معنای دگرگونی دیدگاهها و ارزش های معنوی در جهت تحقق جامعه مطلوب.

  1. اولویت ها و سیاست های کلی نظام در حوزه فرهنگ:

1/2- اولویت دادن به کودک و نوجوان و جوان، همچنین محروم در برنامه های فرهنگی و هنری داخل کشور.

2/2- اولویت دادن به آموزش و تربیت نیروی انسانی و پرورش استعدادها و خلاقیت های فرهنگی.

3/2- توسعه ظرفیت ها و مراکز فرهنگی با توجه به آرمان ها و نیازهای توسعه ملی و جلوگیری از تنزل نسبت به ظرفیت ها و مراکز موجود با جمعیت کشور.

  1. اولویت ها در مقوله انقلاب اسلامی در دفاع مقدس:

1/3- جمع آوری اسناد و آثار انقلاب اسلامی، شهداء و ایثارگران و تکمیل تاریخ انقلاب.

2/3- تأسیس و تقویت موزه های بزرگ و کوچک در مرکز و مناطق کشور و ساختن بناهای یادبرد و حفظ اسناد و آثار و نیز تدوین و تکمیل تاریخ دفاع مقدس.

د) نقاط ضعف، تهدیدات و آسیبها:

1- عدم توانایی کامل در زمینه مقابله جدی با تهاجم، شبیخون و ...فرهنگی.

2- فقر فرهنگی در مناطق محروم و عدم توسعه.

3- زکمینه های گسترش فحشاء، فساد و منکرات.

4- ناهمگونی نهادهای اجتماعی.

5- ضعف امکانات نرم افزاری و سخت افزاری در زمینه توسعه امور فرهنگی.

  1. جبهه فرهنگی معارض:

الف) تعریف و شاخصه ها:

رهبر معظم انقلاب حضرت آیت الله خامنه ای(مدظله العالی) در رهنمودهای حکیمانه خود در زمینه ضرورت مقابله با تهاجم فرهنگی(بعنوان یکی از مصادیق جبهه معارض فرهنگی) فرموده اند: « مبارزه فرهنگی علیه جمهوری اسلامی در مساحت های مختلف و در عرصه های مختلف وجود دارد».

شاخصه ها:

  1. سست نمودن مبانی اعتقادی جوانان نسبت به اصول و آرمانهای مقدس نظام اسلامی.
  2. تطهیرفرهنگ غرب و غرب گرایی و بی اعتبار نشان دادن علوم و معارف اسلامی بدلیل عدم تطابق با دانشهای نوین بشری.
  3. تلاش در راه منزوی کردن روحانیت و حوزه های علمیه از طریق مختلف از جمله: عقل گریز و مقلدپرور معرفی کردن آنان و تقویت جریان روشنفکری ارتجاعی و طرح جایگزینی مدیریت علمی به جای مدیریت فقهی.
  4. الگوسازی برای نسل جوان ازطریق مهره های مسئله دار متأثراز فرهنگی غربی وترویج افکار وآثارآنان درنشریات و کتب.
  5. ایجاد روحیه بی اعتمادی نسبت به گروههای مرجع ورهبران فکری و سیاسی جامعه و گرایش به گروههای غیر خودی.
  6. ترویج روحیه مادی گرایی، رفاه طلبی و معرفت گرایی.

ب) ساختار و ترکیب:

رهبر فرزانه انقلاب در بیانات خود فرموده اند:« یک جبهه وسیعی از جبهه های دشمن با ابزارهای مؤثر و خطرناک و کارآمد و با استفاده از علم و تکنولوژي بوجود آمده برای اینکه جمهوری اسلامی را با یک تهاجم فرهنگی مواجه کنند و آن را مورد یک حمله فرهنگی و مبارزه فرهنگی قرار بدهند و این چنین مبارزه ای بلا شک پیروز خواهد بود اگر که ما در مقابلش حرکتی انجام ندهیم. این مقابله مانند سیاسی و نظامی نیست اگر چنانچه مبارزه ای همان جور هوشمندانه و با استفاده از همان روش ها یا روش هایی که جایگزین همان روشها باشد با آن مقابله نشود از مبارزه های بسیار خطرناک و تهاجم های بسیار نابود کننده است.»

 ج) اهداف:

1- ایجاد خلاء فرهنگی در سطح نظام اسلامی.

2- ترویج دمکراسی به سبک غربی.

3- مخدوش و مشوش جلوه دادن چهره اسلام ناب محمدی(ص) به طور عام و ارایه تصویر مسخ شده و منحرف از انقلاب اسلامی در ابعاد داخلی و خارجی.

4- شکستن اصول و سنت های دینی و ملی از طریق ترویج روحیه غرب گرایی و مدگرایی مسلک های استعماری در بین جوانان(پانکیسم، نهیلیسم و...)

5- سست نمودن ارزشها و نظام ارزشی دینی و ملی و اسلامی.

6-مسخ نمودن عزت نفس اقشار مختلف جامعه.

7- اشباع نیاز های طبیعی انسانها از راههای نامشروع.

8- جلوگیری و مانع تراشی از ترویج فرهنگ امر به معروف و نهی از منکر.

د) راهبردها و سیاستها:

1- کاهش زمینه های حاکمیت و نظارت نهادهای دینی در زمینه فعالیت های فرهنگی.

2- تلاش در جهت کاهش مشارکت مؤثر مردم در فعالیتهای فرهنگی.

3- استفاده از امکانات نرم افزاری و سخت افزاری گروههای معاند و معارض انقلاب اسلامی.

ه) روش ها و ابزارها:

1- روش ها و ابزارهای مستقیم(برنامه های ماهواره ای، تبلیغاتی و...)

2- ابزارها و روشهای غیر مستقیم(تبادل فرهنگی، سرمایه داری اقتصادی و...)

و) نقاط قوت، فرصتها و ظرفیت ها:

1- وجود جمعیت جوان و نوجوان در کشور اسلامی(حدود000/000/25 نفر)

2- برخی از مشکلات فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی رایج در جامعه.

3- سرمایه گذاری گزاف دولتهای استعمارگر در زمینه رسوخ در فرهنگی ملتها.

4- ابزار وسیع تبلیغاتی و رسانه های دیداری و شنیداری مجهز.

5- عوامل انسانی آموزش دیده و تربیت شده جهت تحقق اهداف.

ذ) نقاط ضعف، تهدیدات و آسیبها:

1- اعتقاد راسخ مردم به موضوع ولایت مداری و پایبندی آنان به ارزشهای دینی و اسلامی.

2- هوشیاری علماء، اندیشمندان، روحانیون، حوزه های علمیه، مراکز دانشگاهی و...

3- وجود نهادهای فرهنگی و نیروی انسانی معتقد و مؤمن فعال در عرصه های فرهنگی.

4- حمایت نرم افزاری و سخت افزاری مسئولان عالی نظام اسلامی در زمینه حفظ و حراست از فرهنگی دینی و اصیل و اسلامی.

نویسنده مقاله: داودپاک نیت

مرجع کسب و کار ایرانیان

© کلیه حقوق مادی و معنوی برای مرجع کسب و کار ایرانیان محفوظ می باشد.

هدایت به بالای صفحه

هدایت به بالای صفحه